Przykłady uzasadnień przy odwołaniach od matury

3 sierpnia, 2020
przykłady odwołań 1

Największym wyzwaniem w odwołaniu jest napisanie uzasadnienia. Musicie wykazać, że jednak macie rację i należy Wam się punkt. W poprzednim wpisie wskazywałem na co zwrócić uwagę i do czego się odnosić w teorii, teraz poprę to konkretnymi przykładami, które zostały oficjalnie złożone we wniosku do OKE i uznane! Zobaczcie przykłady uzasadnień.

Przykłady uzasadnień zostały wzięte z odwołań moich uczniów będą odnosiły się do zadań z matury z biologii 2016 i 2018, poziom rozszerzony. Załączam arkusz i klucz tej matury, żebyście wiedzieli o jakie konkretnie zadania chodzi.

DO POBRANIA

WSTĘP UZASADNIENIA

Uzasadnienie możecie rozpocząć wstępem, w którym określacie dlaczego prosicie o weryfikację punktów i wskazujecie jakich zadań Wasze wątpliwości dotyczą.

Przykład wstępu:

Po otrzymaniu wyniku matury, z której uzyskałam wynik 80%, poprosiłam o wgląd do mojego arkusza maturalnego.

Po analizie odpowiedzi uznanych przez egzaminatorów za niepoprawne, nie zgadzam się z oceną rozwiązań pięciu zadań tj. zadania 1, zadania 3.1, zadania 7.1, zadania 10.2 oraz zadania 22.3. Uważam, że udzielone przeze mnie odpowiedzi do wyżej wskazanych zadań są logicznie i tożsame z odpowiedziami zawartymi w zasadach oceniania rozwiązań zadań opublikowanych przez CKE na stronie internetowej.

Moje zastrzeżenia dotyczą oceny następujących zadań:

UZASADNIENIA DO POSZCZEGÓLNYCH ZADAŃ

Po wstępie zaczynamy odwoływać się do konkretnych odpowiedzi. Wszystkie sposoby uzasadnienia muszą odnosić się do dokładnej treści Waszej odpowiedzi w arkuszu maturalnym. Dlatego tak ważne jest, aby zrobić zdjęcia tych odpowiedzi w trakcie wglądu.

Przykłady uzasadnień

STRATEGIE:

1 ODNIESIENIE SIĘ DO SCHEMATU PUNKTOWANIA

2 ODNIESIENIE SIĘ DO PRZYKŁADOWYCH ODPOWIEDZI

3 ODNIESIENIE SIĘ DO LITERATURY NAUKOWEJ

4 ODNIESIENIE SIĘ DO TREŚCI ZADANIA

1 ODNIESIENIE SIĘ DO SCHEMATU PUNKTOWANIA

Pierwszą strategią uzasadnienia jest odniesienie się do schematu punktowania konkretnego zadania w kluczu i wykazanie, że Wasza odpowiedź spełnia opisane tam wymogi.

Jak to napisać?

Przepiszcie treść całego schematu punktowania danego zadania i następnie rozbijcie go na części i odnieście już konkretne części schematu do poszczególnych fragmentów Waszej odpowiedzi, które spełniają wskazany wymóg. Fragment Waszej odpowiedzi musi  być identyczny z tym co napisaliście na maturze.

Przykład A

Matura 2016. Zadanie 10.2

Według schematu punktowania dla zadania 10.2 z zasad oceniania rozwiązań zadań, punkt został przyznawany za „poprawne wyjaśnienie przyczyny zatrzymywania się ryb się przed ścianami akwarium, uwzględniające obecność linii nabocznej i jej funkcję związaną z odbiorem zmiany ruchów wody spowodowanych przeszkodą lub fal odbitych od przeszkody”. W swojej odpowiedzi uwzględniłam obecność linii nabocznej i określiłam jej funkcję, odnosząc się do odbioru różnicy ruchów wody przy przeszkodzie czyli ścianie akwariów w stosunku do wody oddalonej od przeszkody, co pozwoliło jej zatrzymać się przed barierą.

2 ODNIESIENIE SIĘ DO PRZYKŁADOWYCH ODPOWIEDZI

Druga strategia to odnoszenie się do przykładowych odpowiedzi podanych w kluczu. W tej strategii wskażcie, że Wasza odpowiedź jest bardzo podobna do przykładowej oraz że jej sens i znaczenie jest takie samo co w przykładzie. Należy konkretną przykładową odpowiedź przepisać do uzasadnienia.

W trakcie porównań przykładu z Waszą odpowiedzią przydają się takie sformułowania jak:

  • sens/znaczenie mojej odpowiedzi jest taki sam/identyczny jak w przykładowej odpowiedzi…
  • moja odpowiedź jest merytorycznie synonimiczna z przykładową odpowiedzią…
  • moja odpowiedź jest tożsama z przykładową odpowiedzią…

Najlepiej jak uda się Wam połączyć dwie wymienione strategie. Wskazanie, że Wasza odpowiedź zarówno spełnia wymogi schematu punktowania, jak i przypomina jedną z przykładowych odpowiedzi przynosi najlepsze skutki. Przedstawione przykłady B i C zawierają obie strategie.

Przykład B

Matura 2016. Zadanie 1.

Moja wątpliwość dotyczy podpunktu 3 tego zadania dotyczącego pozbywania się ciepła z organizmu. Według schematu punktowania dla zadania 1 z zasad oceniania rozwiązań zadań, punkt został przyznawany za „ właściwe przyporządkowanie wszystkich symboli literowych do trzech zdań i dokończenie wszystkich trzech zdań poprzez poprawne wyjaśnienie, w jaki sposób wybrana właściwość warunkuje funkcjonowanie określonych organizmów”. W mojej odpowiedzi dobrze przyporządkowałam literowe oznaczenie (wybrałam oznaczenie B) oraz odniosłam się do sposobu w jakim wybrana właściwość warunkuje funkcjonowanie organizmu, napisałam, że parowanie potu zabiera dużą ilość ciepła z organizmu. Moja odpowiedź „woda zawarta w pocie paruje z powierzchni ciała zabierając dużą ilość ciepła z organizmu” jest bardzo podobna do przykładowej odpowiedzi „w trakcie parowania woda zawarta w pocie pochłania ciepło (z organizmu), co pozwala na obniżenie temperatury ciała”. Podobnie jak w przykładzie odniosłam się do wody zawartej w pocie i do faktu, że ciepło z organizmu zostało zabrane. Nie użyłam sformułowania „co pozwala na obniżenie temperatury ciała”, jednak uważam, że merytorycznie jest to synonimiczne do sformułowania „zabierając dużą ilość ciepła z organizmu”, gdyż wspomniałam, że to dotyczy organizmu, a nie samego zjawiska utraty ciepła.

Przykład C

Matura 2016. Zadanie 3.1

Według schematu punktowania dla zadania 3.1 z zasad oceniania rozwiązań zadań, punkt został przyznawany za „wskazanie inhibicji kompetycyjnej oraz uzasadnienie, uwzględniające bezpośrednio lub pośrednio konkurencję dwóch substratów o centrum aktywne enzymu.”  W swojej odpowiedzi poprawnie wskazałam inhibicję kompetycyjną oraz odniosłam się pośrednio do konkurencji dwóch substratów o centrum aktywne enzymu, gdyż napisałam „etanol blokuje dostęp metanolu do centrum aktywnego tego enzymu”. Odpowiedź moja bardzo przypomina odpowiedź przykładową „metanol i etanol konkurują o centrum aktywne tego enzymu”. Zamiast słowa „konkuruje” napisałam słowo „blokuje”, które uznałam za bardziej precyzyjne określenie mechanizmu konkurencji między alkoholami, zwłaszcza że pytanie dotyczyło sytuacji po podaniu etanolu osobom zatrutym metanolem, która miała pomoc tym osobom wyzdrowieć, a więc chodziło o zablokowanie utleniania metanolu.

3 ODNIESIENIE SIĘ DO LITERATURY NAUKOWEJ

Jeżeli chodzi o niezaakceptowane zwroty, nazwy czy przykłady w Waszych odpowiedziach, aby je obronić musicie wskazać w jakim podręczniku szkolnym czy akademickim lub artykule naukowym zostały one użyte. Warto podać cytaty z literatury naukowej na potwierdzenie naszej odpowiedzi.  Odnosząc się do danej książki podajcie autora lub autorów, wydawnictwo, rok i miejsce wydania oraz stronę, a gdy odnosicie się do artykułu podajcie autorów, tytuł artykułu, nazwę czasopisma, rok i numer wydania czasopisma, strony artykułu.

Przykład D odwołuje się do artykułów naukowych

Matura 2018. Zadanie 4.4

Polecanie do zadania wymagało wyjaśnienia „w jaki sposób opisana zdolność skupni cuchnącej do wytwarzania ciepła w czasie kwitnienia ułatwia tej roślinie rozmnażanie płciowe”. Uważam, że moja odpowiedź wykazała jak produkcja ciepła w czasie kwitnienia ułatwia tej roślinie rozmnażanie płciowe, tym samym spełniłem wymagania określone w samym poleceniu.

W swojej odpowiedzi odniosłam się do korzyści wynikającej z produkcji ciepła, tj. topnienia śniegu okrywającego kwiatostanu, co ułatwia rozmnażanie płciowe poprzez odsłonięcie kwiatów pisząc:  „Skupnia cuchnąca kwitnie od lutego do marca, dzięki temu że ma zdolność do wytworzenia ciepła, to w tym okresie, kiedy leży jeszcze śnieg roślina ta może roztopić śnieg umożliwiać muchówce dostęp do kwiatostanu i zapalanie tej rośliny, dzięki czemu ułatwiony jest proces rozmnazania płciowego (…)”. Korzyść ta nie znalazła się w schemacie punktowania, jednak uważam, że jest to prawidłowa odpowiedź na zadane w zadaniu pytanie. Na poparcie swojej odpowiedzi chciałabym odnieść się do trzech źródeł:

  1. Hayden, W. John. „2009 Wildflower of the Year: Skunk Cabbage, Symplocarpus foetidus.” Virginia Native Plant Society Brochure, 2009,1-3, autor zatrudniony jest jako profesor biologii na Uniwersytecie w Richmond w Stanach Zjednoczonych: 
  2. Seymour, Roger S., and Amy J. Blaylock. „Switching off the heater: influence of ambient temperature on thermoregulation by eastern skunk cabbage Symplocarpus foetidus.” Journal of Experimental Botany 50.338 (1999): 1525-1532
  3. artykułu z Wikipedii na temat skupni cuchnącej https://pl.wikipedia.org/wiki/Skupnia w części Biologia i ekologia/rozwój.

W przytoczonych źródłach jasno jest napisane, że słupnia kwitnie zimą lub wczesną jesienią, kiedy jeszcze leży śnieg  (w pracy dr Haydena jest nawet takie zdjęcie), co zostało umieszczone także w tekście źródłowym do zadania. Jednak, co najważniejsze autorzy (w szczególności w pracy australijskich badaczy oraz Wikipedii)  piszą o tym, że termogeneza umożliwia topnienie śniegu, i tym samym odsłonięcie kwiatostanów, które pojawiają się jeszcze przed pojawieniem się liści. Odsłonięcie kwiatów pozwoli na dostęp zapylaczy, co ewidentnie pomaga roślinie w rozmnażaniu płciowym, co jest odpowiedzią na pytanie z zadania.

Uważam, że moja odpowiedź w pełni odpowiada na pytanie zawarte w zadaniu oraz logicznie wskazuje zależność przyczynowo-skutkową między produkcją ciepła, a wspomaganiem rozmnażania płciowego skupni. 

Przykład E odwołuje się do podręcznika akademickiego

Matura 2018. Zadanie 15.4

Według schematu punktowania dla zadania 15.4 z zasad oceniania rozwiązań zadań, punkt był przyznawany za „poprawne uzasadnienie, uwzględniające niekontrolowane podziały komórkowe”.

Uważam, ze moja odpowiedź spełnia zarówno wymagania pytania z zadania 15.4, jak i wymagania schematu punktowania dla tego zadania. W swojej odpowiedzi wskazałam dwukrotnie niekontrolowany podział komórkowy pisząc: „Na skutek mutacji genów kodujących białka regulujące cykl komórkowy, komórki dzielę się bardzo intensywnie i w sposób niekontrolowany, geny przekształcają się w onkogeny i komórki dzielą się niekontrolowanie, zaburzony jest cykl komórkowy i rozwijać się może nowotwór”. Pierwsza część mojej odpowiedzi: „Na skutek mutacji genów kodujących białka regulujące cykl komórkowy, komórki dzielę się bardzo intensywnie i w sposób niekontrolowany (…)” jest bardzo podobna, a na pewno merytorycznie identyczna z pierwszą z przykładowych odpowiedzi: „Mutacja tych genów prowadzi do niekontrolowanych podziałów komórkowych”. Drugą część swojej odpowiedzi: „geny przekształcają się w onkogeny i komórki dzielą się niekontrolowanie, zaburzony jest cykl komórkowy i rozwijać się może nowotwór” dodałam, widzę teraz, że niepotrzebnie, ale sądzę, że nadal prawidłowo opisuje ona konsekwencje mutacji. We wspomnianej drugiej części odpowiedzi chciałem po prostu powtórzyć informację z pierwszej części odpowiedzi, jedynie chciałam odnieść się precyzyjniej do mechanizmu inicjującego powstanie nowotworu.   Pisząc: „geny przekształcają się w onkogeny” odniosłam się do skutków mutacji z pytania. Geny kodujące białka regulujące cykl komórkowy o których mowa w zadaniu zwane są inaczej protoonkogenami. Na poparcie tego zacytuje fragment książki pod redakcją Jerzego Bala „Biologia molekularna w medycynie. Elementy genetyki klinicznej”, rok 2013, PWN, str. 230: „Badając drogi przekazywania sygnałów inicjujących podziały komórek (…) można zauważyć, że procesami tymi steruje klasa genów, które zwane są pod wspólną nazwa protoonkogenów. (…) W zależności od funkcji jaką spełniają kodowane przez nie białka, można je zaliczyć do trzech grup. Pierwsze to białka regulujące cykl komórkowy (…) Mutacje w protoonkogenach prowadza do powstania onkogenu. Innymi słowami zmutowane/zmienione protoonkogeny to onkogeny”. Moja druga część odpowiedzi  odzwierciadla zacytowany fragment: mutacje genów kodujących białka regulujące cykl komórkowy (to nawiązanie do pytania), czyli mutacje protonkogenów prowadzą do powstania onkogenów (o tym ja pisałam w odpowiedzi), które z kolei prowadzą do niekontrolowanego podziału komórek i nowotworu. Podsumowując, uważam, że cała moja odpowiedź jest prawidłowa, zarówno pod względem zgodności z pytaniem, jak i schematem punktowania odpowiedzi.

4 ODNIESIENIE SIĘ DO TREŚCI ZADANIA

Jeżeli korzystaliście z określeń, zwrotów i pojęć z treści zadania, a nie zostały one uznane, musicie przepisać fragment treści zadania, w której zostały one użyte.

W podanym przykładzie zaczęliśmy też podkreślać słowa kluczowe dla obronienia odpowiedzi.

Przykład F

Matura 2016. Zadanie 22.3

Według schematu punktowania dla zadania 22.3 z zasad oceniania rozwiązań zadań, punkt został przyznawany za „wyjaśnienie odnoszące się do żerowania na różnych drzewach (iglaste i liściaste lub żywe i martwe) lub odżywiania się różnymi gatunkami owadów.” W swojej odpowiedzi  uzasadniłam brak konkurencji właśnie odnosząc się do wymaganego elementu, tj. różnic między drzewami: napisałam, że „dzięcioł trójpalczasty żywi się głównie kornikami z osłabionych drzew, natomiast dzięcioł białogrzbiety żywi się głownie larwami owadów z martwych drzew”. Informacje dotyczące jakości drzew wybrałam z treści zadania „…kornikami atakującymi osłabione drzewa”.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *


O mnie

Jestem Paweł. Mam doświadczenie nauczyciela akademickiego oraz wieloletni  staż udzielania korepetycji przygotowujących do matury z biologii. Dzięki licznym materiałom dydaktycznym (testy, podręczniki, filmy, mp3, prezentacje, arkusze), a teraz także z profilem społecznościowym, pomagam opanować zawiłe zagadnienia biologiczne.

Na co dzień uczę rozwiązywać zadania maturalne, analizować je i prawidłowo formułować odpowiedzi. Jestem zwolennikiem indywidualnego podejścia do ucznia i kreatywnej pracy z materiałami oraz arkuszami egzaminacyjnymi.

Opracowuję sprawdzone przepisy na zdanie matury i dostanie się na wymarzone studia!

Pozdrawiam, Paweł Kardynia